609 ق / 1212 م در جنگ عقاب نزديك حصن سالم از لشكر مسيحيان شكست خوردند و بيش از صد هزار مسلمان كشته شد . « 1 » موحدين نيز تصميم گرفتند به افريقا بازگردند و در سال 626 ق / 1229 م از اشبيليه بيرون رفتند . المتوكل على الله بن هود ، از ملوك الطوايف بنى هود ، برادر خود را كه ملقب به عضد الدوله بود ، به امارت اشبيليه فرستاد . « 2 » ياقوت كه در آن زمان ( قرن هفتم هجرى ) مىزيسته ، مىنويسد : « اشبيليه شهرى بزرگ و وسيع است و در اين زمان در اندلس شهرى از آن بزرگتر نيست و حمص نيز ناميده مىشود . پايتخت اندلس و تختگاه يا مركز پادشاهى بنو عباد در آنجاست . اشبيليه نزديك به دريا قرار دارد و كوهى بر آن مشرف است كه پر از درخت زيتون و ساير ميوه‌هاست . در اشبيليه بيشتر از ساير نواحى اندلس پنبه كشت مىشود و از آنجا به ساير شهرهاى اندلس صادر مىگردد . شهر اشبيليه در ساحل رود بزرگى است كه از لحاظ بزرگى به دجله و رود نيل شباهت دارد و كشتيهاى سنگينى در آن رفت‌وآمد مىكنند » . « 3 » اين رود همان وادى الكبير است . در 631 ق / 1233 م ميان بنى هود و محمد بن يوسف الاحمر ، معروف به ابن الاحمر ، نزاعى درگرفت ؛ در حالى كه هر دوى آنان به نام خليفه عباسى المستنصر بالله خطبه مىخواندند . سرانجام ، ابن هود در اين كشمكش شكست خورد و ابن الاحمر بر اشبيليه دست يافت ؛ ولى ، مردم اشبيليه پس از يك ماه بر ابن الاحمر شوريدند و او را از اشبيليه بيرون كردند و بار ديگر فرمانروايى ابن هود را بر خود پذيرفتند . ابن هود برادر خود ، عماد الدوله سالم ، را بار ديگر به امارت اشبيليه گماشت ؛ « 4 » اما پس از درگذشت ابن هود در 635 ق - 1237 م مردم نواحى غرب اندلس از زير بار سلطهء بنى هود بيرون رفتند . در اشبيليه تحولى شگرف رخ داد و بار ديگر شهر به اطاعت موحدين درآمد . در شوّال همان سال مردم اشبيليه به زعامت ابو عمرو بن الجد با خليفهء موحدى ، ابو محمد عبد الواحد الرشيد ، بيعت

--> ( 1 ) . اندلس ؛ ص 178 . ( 2 ) . همان ؛ ج 4 ، ص 298 - 299 . ( 3 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 195 . ( 4 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 4 ، ص 319 - 320 .